Trong thời đại 4.0, lịch sử không còn chỉ nằm trong trang sách hay bài giảng khô khan. Thế hệ trẻ Việt Nam ngày nay đang tiếp cận lịch sử bằng nhiều cách khác nhau – qua những bộ phim điện ảnh hấp dẫn, các trò chơi tương tác, podcast, hay thậm chí những video TikTok ngắn gọn nhưng đầy cảm xúc. Câu chuyện về quá khứ đang được kể lại bằng ngôn ngữ hiện đại, gần gũi và sáng tạo hơn bao giờ hết.

Khi lịch sử không còn là “môn học khô khan”

Trong ký ức của nhiều người, lịch sử từng là môn học khó nhớ, đầy những mốc thời gian và tên nhân vật. Nhưng với thế hệ trẻ ngày nay, đặc biệt là Gen Z, lịch sử không chỉ là những số liệu hay sự kiện trong sách giáo khoa.

Thay vào đó, người trẻ tiếp cận ngữ liệu lịch sử thông qua cảm hứng và bản sắc, có thể được tái hiện qua hình ảnh, âm thanh và tương tác. Các dự án sáng tạo như boardgame về lịch sử Việt Nam, phim tài liệu ngắn trên YouTube, hay series podcast kể chuyện sử Việt đang dần khiến lịch sử trở nên gần gũi hơn với công chúng trẻ. Có thể thấy, trong bối cảnh công nghệ số, người trẻ học và hiểu sử bằng trải nghiệm đa giác quan, những sản phẩm sáng tạo để lại ấn tượng sâu đậm. 

Người trẻ không ngại thổi một “làn gió mới, thể hiện sự quan tâm và niềm yêu thích đối với lịch sử (Ảnh: Người Lao Động)

Phim ảnh và podcast – khi lịch sử trở nên gần gũi với người trẻ

Trong thời đại kỹ thuật số, lịch sử không còn bị bó hẹp trong những trang sách giáo khoa. Các bộ phim lịch sử, series tài liệu, hay podcast về lịch sử Việt Nam đang giúp khán giả tiếp cận quá khứ một cách gần gũi hơn. Thay vì phải ghi nhớ sự kiện, người xem được “sống lại” cùng nhân vật lịch sử, cảm nhận được bối cảnh, văn hóa và tư tưởng của từng thời kỳ. Những kênh podcast như Sử ta - Chuyện xưa kể lại, Việt Sử Giai Thoại,... hay phim ảnh lấy cảm hứng từ văn hóa Việt đã chứng minh sức hút của cách kể chuyện mới mẻ.

Thời gian vừa qua, bộ phim Mưa Đỏ đã tạo nên cơn sốt trong làng điện ảnh Việt không chỉ bởi sự đầu tư kỹ lưỡng, chất lượng đến từ đội ngũ làm phim mà còn bởi thông điệp ý nghĩa mà bộ phim chuyển tải. Lấy cảm hứng từ tác phẩm cùng tên cuả nhà văn Chu Lai viết về 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị, bộ phim đã lấy đi ước mắt của không ít người, đồng thời lan toả tình yêu, niềm tự hào về đất nước và thế hệ đi trước. Sự đón nhận nhiệt tình từ khán giả, đặc biệt là nhiều khán giả trẻ tuổi, là minh chứng sống động nhất cho sự hứng thú trong khám phá, tìm hiểu lịch sử nước nhà. 

Diễn viên phim Mưa đỏ chụp hình với người hâm mộ (Nguồn: Báo Quân đội nhân dân)

Có thể thấy, khi lịch sử được kể bằng hình ảnh, âm thanh và cảm xúc, hành trình tìm về cội nguồn càng đáng quý và có giá trị sâu sắc. Đó là cách thức khiến lịch sử thêm phần gần gũi với muôn người, nhận được sự quan tâm và đón nhận sâu rộng.

Trải nghiệm nhập vai: Làm mới lịch sử qua game và công nghệ

Không chỉ xem hay nghe, giới trẻ ngày nay còn “trải nghiệm lịch sử” thông qua các hình thức tương tác hiện đại như boardgame, mô phỏng VR (thực tế ảo) hay AR (thực tế tăng cường). Các tour trải nghiệm VR Hoàng thành Thăng Long hay Show 3D Mapping “Tinh Hoa Đạo Học” khám phá không gian Văn Miếu - Quốc Tử Giám về đêm đã mang tới cảm nhận chân thật cho người tham gia, từ đó tôn vinh di sản và những giá trị văn hoá tốt đẹp của đất nước. 

Các sản phẩm này không chỉ mang tính giải trí mà còn là công cụ giáo dục hiệu quả, giúp người trẻ được “học mà chơi – chơi mà học”, nuôi dưỡng niềm tự hào dân tộc trong mỗi cá nhân.

3D Mapping “Tinh Hoa Đạo Học” để lại nhiều ấn tượng với người xem (Nguồn: Văn Miếu Night Tour)

Người trẻ và hành trình kể lại lịch sử Việt Nam

Khi người trẻ trở thành người truyền cảm hứng

Thế hệ Gen Z và Millennials đang trở thành “người kể chuyện” mới của lịch sử Việt Nam. Họ sử dụng TikTok, YouTube, Facebook, podcast… để truyền tải kiến thức lịch sử theo cách sinh động, hài hước và dễ hiểu. Những nhà sáng tạo nội dung sở hữu hàng triệu lượt người xem đã tạo ra làn sóng đón đợi với những câu chuyện tưởng chừng xa xưa, nay được truyền tải một cách gần gũi, thân thuộc. Qua đó, họ truyền cảm hứng yêu sử – yêu văn hóa dân tộc, đồng thời góp phần giữ gìn và lan tỏa bản sắc Việt trong cộng đồng mạng.

TikTok-er Giao Cùn, một trong số những nhà sáng tạo nội dung lịch sử sở hữu nhiều lượt theo dõi trên nền tảng TikTok (Nguồn: Wechoice)

Biến lịch sử thành cảm hứng sáng tạo – lan tỏa giá trị tới cộng đồng

Không chỉ dừng ở việc kể chuyện, nhiều bạn trẻ còn chuyển hóa lịch sử thành sản phẩm sáng tạo: tranh minh họa, truyện tranh, nhạc rap, mô hình 3D, ứng dụng học sử, hay thậm chí là thời trang lấy cảm hứng từ các triều đại Việt Nam. Những dự án như Việt Sử Kiêu Hùng, Hoa Văn Đại Việt đã chứng minh rằng: khi lịch sử được sáng tạo lại bằng ngôn ngữ của thời đại, nó không chỉ sống dậy và hiện hữu sống động, mà còn trở thành nguồn cảm hứng bất tận cho cộng đồng.

Với tuyên ngôn “Mang Sử Việt vào trái tim người Việt”, các phim hoạt hoạ của Việt Sử Kiêu Hùng đã thành công truyền lửa, đem sử Việt gần hơn với người Việt (Nguồn: Việt Sử Kiêu Hùng)

Sáng tạo về lịch sử không phải là “viết lại” quá khứ, mà là thổi hồn mới vào giá trị cũ, để lịch sử tiếp tục đồng hành cùng hiện tại và tương lai. Đó là cách mà nhiều người trẻ đang nỗ lực để thể hiện khả năng sáng tạo, sự đồng cảm và tình yêu đối với lịch sử nước nhà.

Lịch sử Việt Nam hiện lên sống động trong từng trang sách, từng câu chuyện của những con người thật, những biến cố thật. Đọc lịch sử là cách ta đối thoại với quá khứ để hiểu hiện tại và hướng tới tương lai, là cách để bày tỏ sự thấu hiểu và tự hào với những công lao, hy sinh của thế hệ trước. Để từ đó, hành trình đọc ấy sẽ giúp ta tìm thấy cội nguồn thiêng liêng của mình trong dòng chảy ngàn năm của dân tộc Việt Nam.