Nằm giữa vùng đồng bằng sông Hồng trù phú, Phủ Dầy (Nam Định) không chỉ là trung tâm của tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại do UNESCO công nhận mà còn là điểm hẹn tâm linh, văn hóa và du lịch được hàng triệu du khách tìm đến mỗi dịp tháng 3 âm lịch.

Trung tâm tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt

Nam Định được xem là một trong những địa phương lưu giữ đầy đủ nhất di sản tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt, với hơn 600 di tích liên quan đến thực hành tín ngưỡng trải khắp tỉnh. Nổi bật nhất là Quần thể Di tích kiến trúc nghệ thuật Phủ Dầy (xã Kim Thái, huyện Vụ Bản) – nơi gắn với sự tích giáng sinh của Thánh Mẫu Liễu Hạnh, cùng phủ Quảng Cung (xã Yên Đồng, huyện Ý Yên).

Ảnh: Sưu tầm

Mỗi năm, vào tháng 3 âm lịch, người dân và du khách từ khắp nơi lại nô nức hành hương về Phủ Dầy dự Lễ hội thờ Mẫu Liễu Hạnh, một trong những lễ hội lớn nhất Việt Nam. Nổi bật trong chương trình là các nghi lễ chầu văn - hầu đồng, thể hiện sự giao hòa giữa âm nhạc, vũ đạo, và tín ngưỡng dân gian, tái hiện mối liên kết tâm linh giữa con người và thần linh.

Theo bà Hà Lan Anh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nam Định, “Lễ hội Phủ Dầy không chỉ là sự kiện văn hóa tâm linh mà còn là cầu nối quảng bá hình ảnh du lịch văn hóa Nam Định tới bạn bè trong và ngoài nước. Đây là dịp để tôn vinh vai trò người phụ nữ - hình ảnh trung tâm của đạo Mẫu trong đời sống tinh thần người Việt.”

Giữ gìn và phát huy giá trị di sản trong đời sống đương đại

Nhận thức rõ giá trị của di sản, tỉnh Nam Định đã triển khai Đề án “Bảo vệ và phát huy giá trị thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt đến năm 2030”, phối hợp cùng Viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia Việt Nam. Đề án tập trung bảo tồn các trung tâm tín ngưỡng lớn như Phủ Dầy, phủ Quảng Cung, đồng thời thúc đẩy phát triển du lịch tâm linh bền vững gắn với văn hóa và sinh thái địa phương.

Ảnh: Sưu tầm

Bên cạnh công tác bảo tồn, Nam Định cũng chú trọng vinh danh và hỗ trợ các nghệ nhân dân gian, những người giữ vai trò then chốt trong việc truyền dạy và thực hành tín ngưỡng. Tính đến nay, tỉnh đã có 1 Nghệ nhân Nhân dân và 5 Nghệ nhân Ưu tú được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu trong lĩnh vực “Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ”.

Ảnh: Sưu tầm

Không chỉ là nơi lưu giữ nghi lễ cổ truyền, Phủ Dầy đang trở thành điểm đến du lịch văn hóa - tâm linh trọng điểm của miền Bắc, kết nối du khách trong hành trình khám phá di sản UNESCO “Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt”. Đây cũng là minh chứng cho sự hòa quyện giữa giá trị tâm linh và phát triển du lịch bền vững, góp phần lan tỏa niềm tự hào văn hóa Việt Nam đến với bạn bè quốc tế.