Giữa làng lụa Vạn Phúc nổi tiếng, Nhà lưu niệm Bác Hồ vẫn lặng lẽ lưu giữ dấu ấn của những ngày cuối năm 1946, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh bí mật ở lại và viết Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến. Gần 80 năm trôi qua, nơi đây trở thành điểm đến quan trọng trong hành trình tìm về cội nguồn cách mạng của du khách Thủ đô. 

Dấu mốc lịch sử tại ngôi nhà nhỏ ở Vạn Phúc

Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám 1945, đất nước bước vào giai đoạn khó khăn khi thực dân Pháp nuôi ý đồ xâm lược lần thứ hai. Trước tình thế phức tạp ấy, ngày 3/12/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh bí mật về làng Vạn Phúc để chuẩn bị cho việc rút lên chiến khu. Ngôi nhà của cụ Nguyễn Văn Dương, nằm giữa một cơ sở dệt lụa lớn và thường xuyên có người ra vào, trở thành địa điểm an toàn để che mắt mật thám.

Nhà lưu niệm Bác Hồ ở Vạn Phúc (Ảnh: Báo Quân đội nhân dân)

Trong hai ngày 18 và 19/12/1946, tại nơi đây, Người chủ trì Hội nghị Ban Thường vụ Trung ương mở rộng để bàn thảo và đi đến quyết định phát động toàn quốc kháng chiến chống thực dân Pháp. Cũng trong không gian căn nhà ấy, “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến” được Bác viết trong đêm rồi gửi đến Đài Tiếng nói Việt Nam, từ đó lan tỏa đến đồng bào cả nước, mở đầu cho cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc. Bác dừng chân ở Vạn Phúc đến ngày 19/12/1946 trước khi rời đi theo kế hoạch của Trung ương.

Không gian kiến trúc được giữ gìn gần 80 năm

Sau gần tám thập kỷ, ngôi nhà cụ Nguyễn Văn Dương vẫn được người dân Vạn Phúc gìn giữ nguyên vẹn. Công trình hiện gồm tòa nhà chính hai tầng và hai dây nhà hai bên. Không gian kiến trúc truyền thống, xen lẫn dấu ấn lịch sử, tạo nên sự hòa quyện hiếm có giữa văn hóa làng nghề và những trang sử hào hùng.

Ngôi nhà gồm 1 tòa nhà chính và 2 dãy nhà bên (Ảnh: Báo Nhân dân)

Tầng một của tòa nhà chính là nơi trưng bày nhiều hình ảnh và hiện vật gắn với thời gian Bác ở và làm việc tại Vạn Phúc. Trên những bức tường cổ, hai bức tranh sơn dầu lớn tái hiện rõ nét hai sự kiện quan trọng: Hội nghị Ban Thường vụ Trung ương mở rộng và khoảnh khắc Bác viết Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến. Không gian trưng bày cũng lưu giữ một số vật dụng đời thường của Người, như chiếc chậu thau đồng nhỏ và đôi tạ tay từng được Bác sử dụng để luyện tập. Bên cạnh đó là các hình ảnh, tài liệu, sách báo phản ánh bối cảnh cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp do Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh đạo.

Không gian trưng bày tài liệu, hiện vật (Ảnh: Báo Quân đội nhân dân)

Tầng hai của ngôi nhà được bảo tồn gần như nguyên trạng, giữ lại trọn vẹn không gian nơi Bác từng nghỉ ngơi và làm việc. Căn phòng nhỏ bên trái chỉ rộng chưa đầy 12m² nhưng chứa đựng những hiện vật vô giá: chiếc giường gỗ dẻ quạt đơn sơ, chiếc gối gỗ màu huyết dụ, chiếc án thư cao khoảng 75cm, cây đèn dầu hỏa và trang bản thảo Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến. Tất cả được nâng niu giữ gìn như những chứng nhân lặng lẽ của một giai đoạn lịch sử đầy thử thách. Sự giản dị của từng đồ vật càng cho thấy lối sống mộc mạc và sự chuyên tâm trong công việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ngay cả khi thời gian Người ở đây chỉ trong ít ngày.

Căn phòng nơi Bác Hồ đã từng làm việc. Trên bàn là trang bản thảo “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến” (Ảnh: Dân Việt)

Điểm đến ý nghĩa trong hành trình về nguồn của Thủ đô

Nhà lưu niệm Bác Hồ nằm ngay trung tâm làng lụa Vạn Phúc, cách trung tâm Hà Nội khoảng 10km, rất thuận tiện cho những chuyến tham quan về nguồn. Đối với học sinh, sinh viên, cán bộ và du khách trong nước hay quốc tế, nơi đây là địa chỉ quan trọng để tìm hiểu về cuộc đời hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh và những quyết sách lịch sử của Đảng trong giai đoạn đầu kháng chiến.

Ảnh: Sưu tầm

Bên cạnh giá trị lịch sử, di tích còn góp phần làm phong phú trải nghiệm du lịch của du khách khi kết hợp tham quan làng lụa nghìn năm tuổi. Từ tiếng thoi đưa rộn ràng đến những câu chuyện cách mạng hào hùng, chuyến ghé thăm Vạn Phúc vì thế mang đến những cảm xúc sâu lắng và đầy ý nghĩa.

Nhà lưu niệm Bác Hồ tại Vạn Phúc không chỉ lưu giữ những dấu tích quan trọng của lịch sử dân tộc mà còn là nơi nhắc nhớ về sự bình dị, trí tuệ và tấm lòng vì nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Qua thời gian, di tích tiếp tục là điểm đến giáo dục truyền thống và là niềm tự hào của người dân Thủ đô trong hành trình gìn giữ và lan tỏa các giá trị lịch sử.

Nhà lưu niệm Bác Hồ tại Vạn Phúc là một minh chứng hùng hồn cho nguyên tắc "lấy nhỏ thắng lớn" của cách mạng Việt Nam. Trong không gian giản dị của ngôi nhà lụa truyền thống, Người đã viết nên lời hiệu triệu non sông, mở đầu cho cuộc kháng chiến trường kỳ. Nơi đây không chỉ là di tích lịch sử quan trọng nhất của Hà Đông, mà còn là ngôi trường truyền thống giúp thế hệ hôm nay hiểu rõ hơn về trí tuệ, sự hy sinh và phong cách làm việc giản dị mà vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh, khẳng định tinh thần "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh" đã nảy mầm từ một căn nhà nhỏ bé.