Đàn tế Nam Giao - một trong những kiến trúc nghi lễ quan trọng bậc nhất của kinh đô Tây Đô đang bước vào đợt khai quật quy mô lớn chưa từng có. Hoạt động này được kỳ vọng làm sáng tỏ nhiều giá trị lịch sử, kiến trúc và văn hóa tồn tại suốt hơn 6 thế kỷ qua.

Quy mô khai quật “kỷ lục”, kéo dài đến năm 2026

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa chấp thuận cho Trung tâm Bảo tồn Di sản Thành nhà Hồ phối hợp cùng Viện Khảo cổ học tiến hành khai quật diện tích gần 10.000m² tại khu vực Đàn tế Nam Giao, thuộc quần thể di sản Thành nhà Hồ (Thanh Hóa). Đây được coi là đợt khai quật lớn nhất từ trước đến nay tại khu vực này.

Theo kế hoạch, quá trình khai quật sẽ diễn ra từ tháng 10/2025 đến tháng 7/2026, bao gồm 94 hố khai quật tại hai khu vực nền 4 và nền 5. Đây là những vị trí quan trọng cấu thành tổng thể kiến trúc nghi lễ của Đàn tế Nam Giao.

Toàn cảnh khu Đàn tế Nam Giao trước khi khai quật. (Ảnh: vietnamnet) 

Các đơn vị tham gia khai quật phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định về bảo vệ địa tầng, hiện vật và hiện trường, nhằm đảm bảo dữ liệu khoa học phục vụ nghiên cứu lâu dài. Mọi di vật được phát hiện sẽ được bảo vệ tại chỗ và lập hồ sơ khoa học trước khi đề xuất phương án bảo tồn.

Đại diện Trung tâm Bảo tồn Di sản Thành nhà Hồ cho biết, đợt khai quật lần này có thể giúp làm rõ không gian kiến trúc, quy mô và nghi lễ tế trời đất của triều Hồ - giai đoạn lịch sử còn nhiều bí ẩn.

Đàn tế Nam Giao -dấu tích quan trọng của kinh đô Tây Đô

Theo sử sách, Đàn tế Nam Giao được xây dựng vào năm 1402 dưới thời vua Hồ Hán Thương. Đây là nơi cử hành nghi lễ tế trời -nghi lễ trọng đại thể hiện quyền lực vương triều.

Công trình có diện tích hơn 2ha, nằm cách Thành nhà Hồ khoảng 2,5km về phía Đông Nam và được thiết kế theo triết lý phương Đông với 5 tầng nền thấp dần, hướng về phía Nam -biểu tượng cho quan niệm “trời tròn, đất vuông”.

Giếng cổ bên trong đàn tế. (Ảnh: vietnamnet) 

Từ năm 2004 đến nay, đã có 4 đợt thám sát và khai quật quy mô nhỏ với tổng diện tích gần 18.000m². Các đợt nghiên cứu trước từng phát hiện: Những lớp nền đá xanh - vật liệu cũng được sử dụng để xây Thành nhà Hồ; Hệ thống móng kiến trúc; Gạch, ngói đất nung trang trí họa tiết rồng; Các di vật phản ánh kỹ thuật xây dựng và mỹ thuật thời Hồ.

Đặc biệt, các hố khai quật cũ từng phát hiện giếng cổ và dấu tích kiến trúc phụ trợ, góp phần phác họa tổng thể công trình.

Ý nghĩa của đợt khai quật lần này

Đợt khai quật mới không chỉ nhằm bổ sung dữ liệu lịch sử mà còn là một bước trong cam kết của Thanh Hóa với UNESCO trong bảo tồn Di sản thế giới Thành nhà Hồ.

Các chuyên gia kỳ vọng hoạt động này sẽ:

• Xác định rõ cấu trúc tổng thể của Đàn tế; Bổ sung tư liệu phục dựng nghi lễ tế trời thời Hồ; Làm rõ kỹ thuật xây dựng đặc trưng của triều đại này; Tạo cơ sở để nâng cao giá trị trưng bày - du lịch của khu di tích.

• Việc khai quật quy mô lớn sẽ giúp cộng đồng hiểu hơn về vai trò của Tây Đô - kinh đô thời Hồ, một giai đoạn lịch sử ngắn ngủi nhưng có nhiều cải cách nổi bật.

Nền móng bên trong Đàn tế dần phát lộ. (Ảnh: vietnamnet) 

Đàn tế Nam Giao hiện là một trong ba bộ phận quan trọng của vùng lõi Di sản Thế giới Thành nhà Hồ, cùng với: Thành nội, Khu lăng mộ triều Hồ. Công trình được xếp hạng di tích cấp tỉnh năm 1990 và trở thành Di tích khảo cổ cấp quốc gia vào năm 2007. Việc tiếp tục nghiên cứu chuyên sâu sẽ góp phần làm nổi bật giá trị lịch sử - văn hóa của khu vực và mở ra nhiều hướng bảo tồn, phát huy bền vững hơn trong tương lai.