Chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không" vào cuối tháng 12-1972 đã tác động mạnh mẽ trên cả phương diện quân sự, chính trị và ngoại giao. Trận thắng lịch sử này khiến Mỹ buộc phải ký Hiệp định Paris, chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam và tạo tiền đề quan trọng để quân dân ta thực hiện thắng lợi mục tiêu giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Phá sản mưu đồ của Nixon

Cuối năm 1972, trước những đòn tiến công của quân và dân ta, lực lượng không quân và hải quân Mỹ ở Đông Nam Á được huy động tối đa nhằm cứu nguy cho ngụy quân Sài Gòn và tăng cường đánh phá miền Bắc Việt Nam. Sau khi tái cử Tổng thống, Richard Nixon phê chuẩn kế hoạch tập kích chiến lược bằng không quân quy mô lớn vào Hà Nội, Hải Phòng và một số địa phương miền Bắc, mang mật danh Linebacker II. Mục tiêu của Mỹ là hủy diệt tiềm lực kinh tế - quốc phòng, cắt đứt chi viện cho cách mạng miền Nam và buộc Việt Nam chấp nhận các điều kiện tại Hội nghị Paris.

Đây là cuộc tập kích đường không lớn nhất của Mỹ kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai, huy động 193 máy bay ném bom chiến lược B-52, hàng nghìn máy bay chiến thuật, nhiều tàu sân bay và tàu chiến hiện đại. Trong 12 ngày đêm, bom đạn rải thảm xuống Hà Nội, Hải Phòng cùng nhiều địa phương khác. Giới cầm quyền Mỹ tin rằng Việt Nam sẽ phải khuất phục. Nixon thừa nhận đây là "quyết định khó khăn nhất" trong toàn bộ cuộc chiến tranh.

Tuy nhiên, Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Quân ủy Trung ương đã sớm dự bảo chính xác tình hình, chuẩn bị kế hoạch tác chiến đánh trả B-52. Quân chủng Phòng không - Không quân cùng nhân dân miền Bắc, đặc biệt là quân dân Hà Nội, xây dựng thế trận phòng không nhiều tầng, nhiều lớp, quyết tâm chiến đấu với tinh thần "quyết tử để Tổ quốc quyết sinh".

Ngay trong đêm 18-12-1972, quân ta đã bắn rơi tại chỗ B-52, mở đầu cho chuỗi thắng lợi. Sau 12 ngày đêm chiến đấu kiên cường, quân dân miền Bắc đã bắn rơi 81 máy bay Mỹ, trong đó có 34 chiếc B-52, đập tan hoàn toàn cuộc tập kích chiến lược của Mỹ.

Trận Điện Biên Phủ trên không (Ảnh: TTXVN)

Non sông thu về một mối

Chiến thắng "Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không" mang tầm vóc thời đại, gây chấn động nước Mỹ và thế giới. Chiến thắng buộc Mỹ phải ký Hiệp định Paris ngày 27-1-1973, chấm dứt dính líu quân sự và rút quân về nước.

Lễ ký kết Hiệp định Paris năm 1973 (Ảnh: TTXVN)

Đây cũng là chiến thắng của chính nghĩa và lương tâm thời đại. Cuộc chiến đấu tự vệ của nhân dân Việt Nam nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của nhân dân tiến bộ trên toàn thế giới và ngay tại nước Mỹ. Nhiều chính phủ, nghị viện và báo chí quốc tế lên án gay gắt hành động ném bom Hà Nội. Ngoại trưởng Mỹ Kissinger sau đó thừa nhận dư luận phẫn nộ ngày càng tăng và chính quyền Nixon bị dồn vào thế bế tắc.

Sau Hiệp định Paris, ngụy quyền Sài Gòn tiếp tục phá hoại và thực hiện chủ trương 14 không", với tham vọng kiểm soát hoàn toàn miền Nam. Mỹ tiếp tục củng cố ngụy quân và triển khai chiến lược thực dân mới. Tuy nhiên, kế hoạch của Mỹ - ngụy đã bị đập tan bởi cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975. Với tinh thần "Thần tốc, táo bạo, bất ngờ chắc thắng", lực lượng Không quân nhân dân Việt Nam trở thành một trong sáu mũi tiến công chủ lực, góp phần làm sụp đổ hoàn toàn chính quyền Sài Gòn.

Lực lượng không quân nhân dân Việt Nam (Ảnh: TTXVN)

Cuộc Tổng tiến công 1975 hiện thực hóa quyết tâm "đánh cho ngụy nhào", phá tan mọi dự tính của Mỹ, buộc chúng phải bất lực trước sự sụp đổ nhanh chóng của bộ máy tay sa mà họ dày công xây dựng hơn hai thập kỷ.

Chiến thắng "Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không" không chỉ đánh bại cuộc tập kích chiến lược lớn nhất của Mỹ mà còn tạo bước ngoặt quyết định cho tiến trình ký kết Hiệp định Paris, mở đường đi đến thắng lợi mùa Xuân 1975, giải phóng miền Nam và thống nhất đất nước. Đây mãi mãi là bản anh hùng ca bất diệt trong lịch sử đấu tranh của dân tộc Việt Nam.