Giữa lòng phố cổ Hà Nội tấp nập, Đình Kim Ngân tại số 42 Hàng Bạc vẫn lặng lẽ mang trong mình hơi thở của lịch sử. Đây là nơi thờ ông tổ bách nghệ Hiên Viên – vị tổ của trăm nghề, đồng thời là minh chứng cho sự hình thành và phát triển của nghề kim hoàn bậc nhất kinh kỳ xưa.

Dấu tích của nghề kim hoàn Thăng Long xưa

Đình Kim Ngân được xây dựng từ thời Hậu Lê, vào khoảng cuối thế kỷ XV - đầu thế kỷ XVI. Theo sử liệu, ông Lưu Xuân Tín, người làng Châu Khê (Hải Dương) khi làm quan Thượng thư Bộ Lại dưới triều Vua Lê Thánh Tông đã đưa dân làng ra Thăng Long để làm nghề đúc bạc phục vụ triều đình. Họ định cư tại khu vực phố Hàng Bạc ngày nay, lập nên phường nghề kim hoàn nổi tiếng.

Sau đó, người dân lập hai ngôi đình để thờ tổ nghề: đình Trương (số 50 Hàng Bạc) và đình Kim Ngân (số 42 Hàng Bạc). Trong đó, đình Kim Ngân thờ Hiên Viên, ông tổ bách nghệ - vị tổ chung của các nghề thủ công ở Á Đông. Nghề nấu bạc nay gọi theo danh từ chuyên môn là chuyên bạc. Chuyên bạc và đúc bạc đã trở thành “đặc quyền” của dân làng Châu Khê - Hàng Bạc.

Kiến trúc cổ kính giữa lòng phố cổ

Đình Kim Ngân là một trong những ngôi đình cổ rộng nhất trong khu phố cổ Hà Nội với diện tích khoảng 575m². Ngôi đình gồm nghi môn, sân, tòa tiền tế và hậu cung, được xây dựng theo kiến trúc chữ "Công" truyền thống.

Khoảng sân đình Kim Ngân (Ảnh: Sưu tầm)

Vật liệu chính là gỗ và gạch, tiền tế rộng ba gian, hậu cung ba gian giật cấp nâng cao, có sàn thờ và vách ngăn riêng biệt. Phần nối giữa tiền tế và hậu cung là ống muống theo kiến trúc hai tầng mái, vừa tạo không gian mở vừa đón ánh sáng tự nhiên.

Bên trong đình vẫn còn lưu giữ nhiều họa tiết chạm khắc tinh xảo, thể hiện bàn tay khéo léo của các nghệ nhân xưa - những người thợ mộc, thợ nề, thợ kim hoàn từng sống và làm việc tại chính mảnh đất này.

Không gian thờ cúng bên trong (Ảnh: Sưu tầm)

Từ di tích nghề kim hoàn đến không gian văn hóa sống

Trải qua nhiều biến động lịch sử, đình Kim Ngân từng có thời gian bị lấn chiếm bởi các hộ dân sinh sống. Từ năm 2004, chính quyền quận Hoàn Kiếm đã phối hợp với Ban Quản lý phố cổ Hà Nội thực hiện dự án trùng tu, tôn tạo đình để phục hồi nguyên trạng. Đến năm 2009, các hộ dân được di dời và công trình được hoàn thiện khang trang, sạch đẹp như ngày nay.

Hiện nay, đình Kim Ngân không chỉ là nơi thờ phụng tổ nghề mà còn là không gian văn hóa, nơi thường xuyên tổ chức lễ hội nghề kim hoàn, biểu diễn ca trù, trưng bày sản phẩm thủ công và sinh hoạt cộng đồng của người dân phố cổ.

Tháng 10/2012, đình được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di tích quốc gia, khẳng định giá trị lịch sử - văn hóa to lớn của công trình.

Điểm đến thu hút du khách trong và ngoài nước

Ngày nay, đình Kim Ngân trở thành điểm du lịch văn hóa nổi bật giữa phố cổ Hà Nội. Du khách trong và ngoài nước đến đây không chỉ để chiêm ngưỡng kiến trúc cổ mà còn để tìm hiểu về nguồn gốc nghề kim hoàn, về lối sống, phong tục và tín ngưỡng của người dân Thăng Long xưa.

Khoảng sân đình Kim Ngân (Ảnh: Sưu tầm)

Mỗi dịp lễ, Tết hay Trung thu, nơi đây lại rộn ràng với các hoạt động văn hóa truyền thống, thu hút đông đảo khách tham quan. Trong không gian cổ kính, những âm thanh ca trù, tiếng trống, tiếng hát dân gian vang lên, như đưa con người trở về với một Hà Nội cổ xưa, tinh tế và đầy bản sắc.

Đình Kim Ngân không chỉ là nơi thờ ông tổ nghề bách nghệ Hiên Viên, mà còn là biểu tượng sống của văn hóa nghề thủ công Thăng Long - Hà Nội. Trải qua hơn nửa thiên niên kỷ, ngôi đình vẫn bền bỉ cùng thời gian, gìn giữ linh hồn của một phố nghề vàng bạc danh tiếng, góp phần làm nên vẻ đẹp văn hóa đặc trưng của đất kinh kỳ.