Từ những thước phim mờ nhiễu của Biệt động Sài Gòn đến vở tuồng Tiếng trống Mê Linh hơn nửa thế kỷ tuổi, AI đang hồi sinh ký ức điện ảnh Việt Nam bằng sức mạnh công nghệ phục chế hình ảnh, mở ra hành trình mới cho di sản văn hóa trên nền tảng số.

AI: “Cỗ máy thời gian” phục hồi phim Việt

Tại hội thảo Chuyển đổi số trong lĩnh vực phát thanh truyền hình diễn ra sáng 17/10 ở TP.HCM, nhiều chuyên gia khẳng định trí tuệ nhân tạo (AI) có thể trở thành công cụ quan trọng trong bảo tồn và phát huy giá trị phim Việt cổ điển.

Ông Nguyễn Hà Yên, Phó Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử, nhấn mạnh:

“AI có thể giúp phục dựng dữ liệu phim cũ hàng chục năm qua, qua đó biến chúng thành những tài sản số có giá trị kinh tế và văn hóa.”

Chân dung diễn viên được làm nét trong "Biệt động Sài Gòn". (Ảnh: Ban tổ chức cung cấp)

Tại sự kiện, khán giả được xem những phân đoạn trong Biệt động Sài Gòn sau khi được AI phục chế. Hình ảnh nhân vật Sáu Tâm (Thương Tín), Ngọc Lan (Thúy An) hay Ngọc Mai (Hà Xuyên) trở nên sắc nét, sống động và chân thực hơn bao giờ hết.

Theo ông Phạm Ngọc Anh, Phó Giám đốc kỹ thuật TV360 (Viettel), công nghệ AI hiện cho phép nâng cấp hình ảnh từ SD lên HD, 4K, thậm chí 8K, loại bỏ nhiễu, tối ưu màu sắc và độ tương phản. Nhiều hãng phim quốc tế như Disney đã dùng kỹ thuật này để tái sinh các tác phẩm kinh điển, kéo dài vòng đời nội dung.

Từ Tiếng trống Mê Linh đến kho báu số hóa của truyền hình Việt

Ông Ngô Trần Thịnh, Trưởng phòng Đa truyền thông - Trung tâm Tin tức HTV, cho biết đài đã bắt đầu ứng dụng AI vào việc phục chế các tư liệu sân khấu kinh điển.

Một ví dụ tiêu biểu là vở tuồng Tiếng trống Mê Linh (1977) do nghệ sĩ Thanh Nga và Thanh Sang thể hiện, từng phát trên YouTube với chất lượng thấp, nay được phục dựng rõ nét và trung thực hơn, thu hút sự quan tâm của nhiều thế hệ khán giả.

Công nghệ AI không chỉ giúp nâng cấp hình ảnh, mà còn hỗ trợ đồng bộ hóa âm thanh, ánh sáng, khung hình, mang lại cảm giác “phim mới nhưng hồn cũ”.

AI và kỷ nguyên sản xuất nội dung mới

Ngoài phục chế, AI còn đang tái định hình ngành phát thanh - truyền hình. Công nghệ tạo sinh (AIGC) cho phép sản xuất phim, dựng video và tạo hiệu ứng hậu kỳ nhanh gấp 3 lần, giảm tới 60% chi phí.

Ảnh: Ban tổ chức cung cấp

Ví dụ, Netflix đã ứng dụng AI trong các khâu VFX, hậu kỳ, dựng cảnh, rút ngắn thời gian xử lý tới 70%. Các nền tảng như Migu Video của Trung Quốc hay YouTube, TikTok cũng khai thác AI để cá nhân hóa trải nghiệm người xem và gợi ý nội dung phù hợp.

Tại Việt Nam, FPT Play đã tích hợp AI bot gợi ý nội dung theo tâm trạng người dùng, tạo trải nghiệm tương tác thông minh và sâu hơn với khán giả.

Cần “hàng rào đạo đức” cho công nghệ mới

Dù AI mang lại nhiều cơ hội, các chuyên gia cảnh báo rủi ro về bản quyền, quyền riêng tư và đạo đức công nghệ.

\Thuật toán có thể bị lợi dụng để tạo deepfake, bóp méo thông tin hoặc vi phạm sở hữu trí tuệ. Ông Nguyễn Hà Yên nhấn mạnh: “Nếu thiếu nhận thức và kiểm soát, AI có thể bị sử dụng sai lệch, gây hệ lụy xã hội.”

Hiện Việt Nam vẫn đang hoàn thiện khung pháp lý cho các sản phẩm do AI tạo ra, đặc biệt là trong ngành truyền thông và nghệ thuật, nơi ranh giới giữa sáng tạo và vi phạm vẫn còn mong manh.

Từ di sản xưa đến tương lai số hóa

Hai năm qua, nhiều sản phẩm giải trí Việt đã ứng dụng AI:

• Ca sĩ ảo Ann (2023) với MV Làm sao nói thương anh

• Đan Trường sử dụng công nghệ mô phỏng trong Em ơi ví dầu (2024)

• Phim Chốt đơn (2025) dùng AI để thay đổi hình ảnh diễn viên chính.

AI được sử dụng làm diễn viên trong phim Chốt đơn. (Ảnh: Sưu tầm)

Dù nhận về nhiều tranh luận, điều không thể phủ nhận là AI đang mở ra kỷ nguyên sáng tạo và bảo tồn di sản điện ảnh Việt Nam - nơi quá khứ và tương lai gặp nhau trên cùng một khung hình.